Οδηγίες χρήσης Inspiration




CmapTools

Το λογισμικό CmapTools αναπτύχθηκε το Ινστιτούτο ΙΗMC (Ιnstitute for Human and Machine Cognition) στοχεύοντας στο να δημιουργήσει ένα δικτυακό περιβάλλον ατομικής αλλά και συλλογικής ανάπτυξης νοητικών χαρτών
Το CmapTools είναι μία εφαρμογή που σας επιτρέπει να δημιουργήσετε, να εξερευνήσετε, τα σχολιάσετε και να διανείμετε γνωσιακά μοντέλα που χαρακτηρίζονται χάρτες ιδεών.

Τη μετάφραση στα Ελληνικά ανέλαβε το Εργαστήριο Εφαρμογών Εικονικής Πραγματικότητας στην Εκπαίδευση

Το κατεβάζετε δωρεάν από τον ιστότοπο του CmapTools http://cmap.ihmc.us/
Κάνουμε κλικ στο downloaded- download και στη επόμενη οθόνη που εμφανίζεται συμπληρώνουμε τα πεδία που μας ζητούνται. Στο τέλος πατάμε submit
Αποθηκεύουμε το αρχείο για windows (IHMC CmapTools v5.04.01 for Windows 59.9Mb),
To εγκαθιστούμε στον υπολογιστή μας ακολουθώντας τις οδηγίες που εμφανίζονται. Όταν ανοίγουμε το λογισμικό, αφού ολοκληρωθεί η εγκατάσταση, από την καρτέλα που εμφανίζεται αριστερα επιλέγουμε edit/preferences και διαλέγουμε ελληνικά .

Μερικές οδηγίες
Από το Εναρξη < Όλα τα προγράμματα < ΙHMC SmapTools κάντε κλικ στο CmapTools
Στην καρτέλα (τη μεγάλη) κάντε διπλό κλικ μέσα για να δημιουργηθεί ο πρώτος δεσμός.
CmapTools.png
Κρατώντας πατημένο το αριστερό πλήκτρο του ποντικιού πάνω στο πλαίσιο μετακινήστε το. Με τον ίδιο τρόπο μπορείτε να μετακινήσετε οποιοδήποτε αντικείμενο μέσα στον εννοιολογικό χάρτη. Επίσης από τα βελάκια που υπάρχουν στο κάτω δεξιό μέρος του πλαισίου μπορείτε να αλλάξετε το μέγεθος του.
Κρατώντας πατημένο το αριστερό πλήκτρο του ποντικιού πάνω στο πλαίσιο με τα
βελάκια σύρτε το βέλος και κάντε μια σύνδεση. Έπειτα κάντε κλικ σε οποιοδήποτε κενό σημείο για να φύγουν τα βελάκια από το σύνδεσμο.
Κάντε διπλό κλικ μέσα σε κάθε κόμβο ή σύνδεση για να γράψετε κείμενο
Για να μορφοποιήσετε το κείμενο που γράφετε από το μενού επιλέξτε Μορφή → Στυλ. Από την καρτέλα μορφοποίησης επιλέγετε είδος γραμματοσειράς, χρώμα, στοίχιση. Από την καρτέλα μορφοποίησης αν επιλέξτε Γραμμή μπορείτε να επιλέξετε χρώμα , στυλ, κατεύθυνση κλπ. σύνδεσης.
Για να τα μορφοποιήσετε τους κόμβους και τους συνδέσμους στους οποίους γράφετε, επιλέγετε Επεξεργασία → «Επιλογή συνδέσεων
. Επιλέγονται όλα και τα μορφοποιείτε από το «Στυλ» και την επιλογή «Αντικείμενο». Εδώ κυρίως χρησιμοποιούμε το «χρώμα» και το «σχήμα».
Για να μορφοποιήσετε τους συνδέσμους από το μενού επιλέξτε «Επεξεργασια» και «Επιλογή συνδετικών φράσεων». Επιλέγονται όλα και τα μορφοποιείτε από το «Στυλ» και την επιλογή «Αντικείμενο»



_ΙΔΕΟΛΟΓΙΑ_-_Τι_είναι_το_IMPERIUM.jpg






Αξιοποίηση εννοιολογικών χαρτών
  • Σ’ έναν ελλιπή εννοιολογικό χάρτη να συμπληρωθούν τα κενά
  • Από έναν κατάλογο εννοιών να δημιουργηθεί εννοιολογικός χάρτης
  • Μια ιστορική αφήγηση να «μεταφραστεί» σε εννοιολογικό χάρτη ή και το αντίστροφο
  • Από ένα κείμενο με έννοιες να δημιουργηθεί εννοιολογικός χάρτης





ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΑΡΤΕΣ

ΟΡΙΣΜΟΣ -ΠΑΙ∆ΑΓΓΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ
(από Μαρία Φραγκάκη, Τζούλια Φορτούνη)

Η τεχνική της εννοιολογικής χαρτογράφησης αναπτύχθηκε από τον καθηγητή Joseph D. Novak, στο πανεπιστήµιο του Cornell. Βασίστηκε στις θεωρίες του David Ausubel (1968), ο οποίος τόνισε τη σηµασία των πρότερων γνώσεων για την εκµάθηση νέων εννοιών. Ο Novak (1991), κατέληξε στο συµπέρασ µα ότι " η µάθηση µε νόηµα περιλαµβάνει την αφοµοίωση των νέων εννοιών και την ενσωµάτωσή τους στις υπάρχουσες γνωστικές δοµές". Ένας εννοιολογικός χάρτης αποτελεί µια γραφική αναπαράσταση εννοιών, όπου κόµβοι αντιπροσωπεύουν τις έννοιες και συνδέσεις τις σχέσεις µεταξύ των εννοιών. Οι συνδέσεις µεταξύ των εννοιών γίνονται µε τόξα ή γραµµές και µπορεί να είναι µονόδροµες, αµφίδροµες ή µη κατευθυντικές. Οι έννοιες και µερικές φορές και οι συνδέσεις προσδιορίζονται (ονοµάζονται). Οι σχέσεις και οι συνδέσεις ανάµεσα στις έννοιες µπορούν να αναπαρασταθούν αποτελεσµατικά µέσα από ένα εννοιολογικό χάρτη καθώς η µη γραµµική φύση των εννοιολογικών χαρτών διευκολύνει την παραποµπή και τη σύνδεση µεταξύ διαφορετικών στοιχείων του χάρτη
(Οrmrod, 1995).
Η νοητική χαρτογράφηση είναι µια δηµοφιλής τεχνική, που εφευρίσκεται (και) από τον Tony Buzan (1970), στη Μεγάλη Βρετανία. Μελετώντας τις λειτουργίες του εγκεφάλου, ο βρετανός ψυχολόγος, συστήνει στους ανθρώπους να µην κρατούν γραµµικές σηµειώσεις γράφοντας λέξη προς λέξη αυτά που ακούν ή διαβάζουν, γιατί ο εγκέφαλος δεν λειτουργεί µε αυτό τον τρόπο. Οι πληροφορίες αποθηκεύονται στους δενδρίτες του εγκεφάλου, σαν πρότυπα, συνδέσεις και συνειρµοί. Για αυτό προτείνει την τεχνική της εννοιολογικής χαρτογράφησης. Ο ίδιος περιγράφει την τεχνική: "ένας νοητικός χάρτης αποτελείται από µια κεντρική λέξη ή µια έννοια. Γύρω από την κεντρική λέξη σύρετε 5 έως 10 κύριες ιδέες που αφορούν εκείνη την λέξη. Παίρνετε έπειτα κάθε µια από εκείνες τις λέξεις και σύρετε πάλι 5 έως 10 κύριες ιδέες που αφορούν κάθε µια από αυτές τις λέξεις."
Η διαφορά µεταξύ εννοιολογικής χαρτογράφησης και νοητικής χαρτογράφησης, είναι ότι ένας νοητικός χάρτης έχει µόνο µια κύρια έννοια, ενώ ένας εννοιολογικός χάρτης µπορεί να έχει αρκετές. Έτσι ένας νοητικός χάρτης µπορεί να παρασταθεί ως αστέρι ή δέντρο, ενώ ένας χάρτης εννοιών αναπαρίσταται µε µορφή δικτύων (Lanzing, 1996).
Οι Loftus και Collins (1975) πρότειναν το µοντέλο "spreading activation".
Πρόκειται για ένα µοντέλο µνήµης που χρησι µοποιεί µεταφορικά τον τρόπο απεικόνισης οδικών χαρτών για να παραστήσει πώς η µνήµη οργανώνεται - οι έννοιες στη µνήµη είναι όπως οι πόλεις σε έναν οδικό χάρτη ("κόµβοι "), ενώ η προοπτική της συσχέτισής τους αντιπροσωπεύεται από την απόσταση µεταξύ των πόλεων ("συνδέσεις"). Το πρότυπο , επεκτείνεται από τον Anderson (1976), και αποδεικνύεται χρήσιµο στην κατανόηση και εκµάθηση και κατανόηση "νέων σύνθετων εννοιών" στην εκπαίδευση (Novak,1990).


∆Ι∆ΑΚΤΙΚΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ- ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΤΗ

Ενεργητική- Αποτελεσµατική µάθηση: Η δόµηση της γνώσης απεικονίζεται στους χάρτες εννοιών όπου περιγράφονται οπτικά οι σχέσεις µεταξύ των ιδεών και δίνει τη δυνατότητα µιας γενικής, ολικής θεώρησης αλλά και της επιλεκτικής εστίασης µιας γνωστικής περιοχής. Έτσι οι µαθητές-τριες οργανώνουν τη σκέψη τους γύρω από µια γνωστική περιοχή, λειτουργώντας σε όλα τα επίπεδα της πυραµίδας του Bloom (1956), (γνώση, κατανόηση, εφαρµογή, ανάλυση, σύνθεση, αξιολόγηση).
Εργαλείο δηµιουργικής σκέψης (αποκλίνουσα σκέψη). Συµµετέχοντας σε ένα καταιγισµό ιδεών και τοποθετώντας τις ιδέες τους στο χαρτί χωρίς κριτική σύµφωνα µε τα κριτήρια του brainstorming (Osborn, 1948, Dunn, 1981), οι ιδέες γίνονται σαφέστερες και το µυαλό πιο ελεύθερο για να συλλάβει νέες ιδέες. Αυτές οι νέες ιδέες µπορεί να συνδεθούν µε τις υπάρχουσες και να προκαλέσουν νέες συνδέσεις που θα οδηγήσουν και σε άλλες ιδέες.
Εργαλείο ανάπτυξης και καλλιέργειας κριτικής σκέψης: Χρησιµοποιώντας εννοιολογικούς χάρτες οι µαθητές-τριες οξύνουν τις δεξιότητες εξαγωγής συµπερασµάτων και κριτικής θεώρησης αυτών και αποφεύγουν την απόκτηση και τη συσσώρευση άχρηστων γνώσεων. (Hannafin,1992).
Εργαλείο µεταγνώσης: Οι Jonassen & Grabowski (1993, σελ. 433) υποστηρίζουν ότι ο τρόπος οικοδόμησης της γνώσης μπορεί
να µελετηθεί ως χωριστός τύπος γνώσης, γιατί µας παρέχει τη θεµελιώδη βάση και περιγράφει πώς η προγενέστερη γνώση διασυνδέεται και αναπτύσσεται ή µετασχηµατίζεται. Οι εννοιολογικοί χάρτες βοηθούν τους εκπαιδευόµενους µε το "να µαθαίνουν πώς να µαθαίνουν", να αποκτούν δηλαδή επίγνωση των διαδικασιών µάθησης, δίνοντάς τους επιπλέον τη δυνατότητα να παρατηρούν τις αλλαγές που υπόκειται η γνωστική αυτή δόµηση µέσα στο χρόνο (Symington & Novak, 1982).
• Ενίσχυση οµαδοσυνεργατικής µάθησης: Ένας χάρτης εννοιών που κατασκευάζεται από µια ο µάδα παιδιών αντιπροσωπεύει τις ιδέες της οµάδας. Σ' αυτή την περίπτωση ο εννοιολογικός χάρτης αποτελεί ένα επικοινωνιακό εργαλείο µεταξύ των µελών της οµάδας που πρέπει να εκφράσουν και να διαπραγ µατευτούν τις ιδέες τους και να συµφωνήσουν σε µια κοινή δοµή των εννοιών και των µεταξύ των συνδέσεων στο χάρτη. Οι εννοιολογικοί χάρτες αποτελούν εργαλεία διαπραγµάτευσης νοήµατος (tools for negotiating meaning) (Novak & Gowin, 1997). Έτσι ενισχύεται η αλληλεπίδραση µεταξύ των µελών της οµάδας κι ενδυναµώνεται η µάθηση (Ματσαγγούρας, 2000).
Επίλυση προβληµάτων: Η χαρτογράφηση εννοιών µπορεί να χρησιµοποιηθεί για να ενισχύσει και να εµπλουτίσει τις φάσεις της µεθόδου επίλυσης προβλήµατος (problem-solving), µε παραγωγή εναλλακτικών λύσεων και επιλογών.
∆Ι∆ΑΚΤΙΚΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ- ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΟ ∆ΑΣΚΑΛΟ
Μέσο οργάνωσης και παρουσίασης του µαθήµατος στην τάξη (Anderson-Inman & Zeitz ,1993). Ο εκπαιδευτικός µπορεί να οργανώσει το υλικό των µαθηµάτων και να παρουσιάσει σύνθετες επιστηµονικές έννοιες µε περισσότερη αποτελεσµατικότητα και αξιοπιστία, χρησιµοποιώντας εννοιολογικούς χάρτες.
∆ιαγνωστικό εργαλείο για την ανίχνευση και αναπαράσταση των πρότερων γνώσεων ( Novak, 1997). Η ερευνητική οµάδα του Joseph Novak στο Cornel
διαπίστωσε ότι ένα σηµαντικό πλεονέκτηµα της εννοιολογικής χαρτογράφησης είναι η δυνατότητα ανίχνευσης παρανοήσεων. Μέσα από τους εννοιολογικούς χάρτες που σχεδιάζουν οι µαθητές ο εκπαιδευτικός µπορεί να διακρίνει τις ερµηνείες ή τις παρερµηνείες (misconceptions) (Arnaudin et al, 1984), που εµποδίζουν την αναδόµηση των πρότερων γνώσεων (Βοσνιάδου, 1994) και "καθιστούν την εκπαίδευση ατελέσφορη" (Ross & Munby, 1991) και να προσαρµόσει τις διδακτικές τακτικές του για να διευκολύνει την απόκτηση της νέας γνώσης (McClure, Sonak, & Suen, 1999). Επιπρόσθετα η πολυδιάστατη γραφική αναπαράσταση των ιδεών και των µεταξύ των σχέσεων, αποτελεί µια "σκαλωσιά" (scaffold) για την ενσωµάτωση της νέας γνώσης (Spoehr,1994).
Εργαλείο αξιολόγησης της µάθησης και της εξέλιξης της γνωστικής αλλαγής, µετά τη διδακτική παρέµβαση (Fernantes & Asensio, 1998).




ΔΙΑΦΟΡΑ

Η διαφορά µεταξύ εννοιολογικής χαρτογράφησης και νοητικής χαρτογράφησης, είναι ότι ένας νοητικός χάρτης έχει µόνο µια κύρια έννοια, ενώ ένας εννοιολογικός χάρτης µπορεί να έχει αρκετές. Έτσι ένας νοητικός χάρτης µπορεί να παρασταθεί ως αστέρι ή δέντρο, ενώ ένας χάρτης εννοιών αναπαρίσταται µε µορφή δικτύων (Lanzing, 1996).