" ΓΛΩΣΣΑ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ - ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΩΝ ΛΕΞΕΩΝ"


Το εκπαιδευτικό λογισμικό «Γλώσσα η Ελληνική – Οι περιπέτειες των λέξεων» σχεδιάστηκε και υλοποιήθηκε από το Ινστιτούτο Επεξεργασίας του Λόγου (ΙΕΛ) για λογαριασμό του ΥΠΕΠΘ και του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου στο πλαίσιο της Ενέργειας 1.1α «Προγράμματα – Βιβλία» του ΕΠΕΑΕΚ/ 2ο ΚΠΣ.
Το λογισμικό απευθύνεται στους μαθητές του Γυμνασίου και του Λυκείου. Σύμφωνα με τους δημιουργούς του στοχεύει να βοηθήσει τους μαθητές
  • να παρακολουθήσουν την πορεία εξέλιξης της ελληνικής γλώσσας
  • να συνειδητοποιήσουν τις περιπέτειες των λέξεων
  • να εξετάσουν τη διαστρωμάτωση του λεξιλογίου
  • να γνωρίσουν τις κοινωνικές και γεωγραφικές διαφοροποιήσεις
  • να εντοπίσουν τα στοιχεία που συνθέτουν την πολυμορφία της γλωσσικής έκφρασης σε συγχρονικό επίπεδο.
Το λογισμικό έχει τη δομή ηλεκτρονικού βιβλίου που συνοδεύεται από πολυμεσικό υλικό και πολυμεσική παρουσίαση των κειμένων, όπου αυτό ενδείκνυται (ήχος, βίντεο, εικόνα, animation).
Ο χρήστης δεν είναι υποχρεωμένος να ακολουθήσει τη γραμμική δομή του, αλλά έχει τη δυνατότητα να επιλέξει την πορεία που θα ακολουθήσει κατά την πλοήγηση. Τα περιεχόμενα κάθε επιμέρους κεφαλαίου (θεωρία, κείμενα, διερεύνηση, δραστηριότητες) απαρτίζουν ένα ενιαίο περιβάλλον διδασκαλίας ενός συγκεκριμένου κάθε φορά γλωσσικού φαινομένου.
Η πορεία της διδασκαλίας ή της πλοήγησης στο λογισμικό επιλέγεται από το χρήστη ή τον διδάσκοντα. Για παράδειγμα, ο δάσκαλος έχει τη δυνατότητα να ξεκινήσει από τα κείμενα στοχεύοντας στην επαγωγική κατάκτηση της θεωρίας.
Το λογισμικό δεν καταργεί την παρουσία του δασκάλου, αλλά προβλέπει ρόλο και γι’ αυτόν. Για παράδειγμα, ο δάσκαλος, και όχι το ίδιο το πρόγραμμα, αξιολογεί τα κείμενα που παράγουν οι μαθητές και έχουν τη δυνατότητα να εκτυπώσουν.

Τεχνικά χαρακτηριστικά: Στο εγχειρίδιο του λογισμικού υπάρχουν οδηγίες τόσο για δικτυακή εγκατάστασή του όσο και για τοπική.
Από τη στιγμή που γίνεται η εγκατάσταση του λογισμικού, βάζοντας το δίσκο στον οδηγό δίσκων η εκκίνηση του προγράμματος πραγματοποιείται αυτόματα. Πριν την εκκίνηση του λογισμικού θα πρέπει να συμπληρωθούν τα στοιχεία που ζητούνται στην «προσθήκη χρηστών»
Πλογήση: Από την αρχική οθόνη, δίνοντας τον αριθμό και τη μυστική λέξη
δίνεται στο χρήστη η δυνατότητα πρόσβασης σε πέντε θεματικές ενότητες:
1. Ιστορία της ελληνικής γλώσσας 2. Λεξιλόγιο της ελληνικής γλώσσας
3. Σημασία των λέξεων 4. Γλωσσικές ποικιλίες
5. Γλωσσική έκφραση
Σε κάθε ενότητα αναπτύσσονται διάφορα σχετικά γλωσσικά θέματα (κεφάλαια) τα οποία έχουν ενιαία δομή παρουσίασης. Με την επιλογή κάθε γλωσσικού θέματος, παρέχονται οι εξής δυνατότητες με τα εικονίδια που βρίσκονται δεξιά στην οθόνη.
Εισαγωγή: Εισαγωγή σε μια ευρύτερη θεματική που εντάσσει και συνδέει τα κεφάλαια (γλωσσικά θέματα) της
Κείμενα: Ένα ή περισσότερα κείμενα με «θερμές» λέξεις (μπλε γράμματα) που παραπέμπουν σε κείμενο, ήχο, εικόνα, animation
Ειδικές Παρατηρήσεις :Γενική θεώρηση του γλωσσικού θέματος με «θερμές» λέξεις (μπλε γράμματα) για διευκρινιστικές παρατηρήσεις (κείμενο, ήχο, εικόνα, animation).
Διερεύνηση: Έκφραση άποψης σε μία ή περισσότερες ερωτήσεις διερευνητικού χαρακτήρα και δυνατότητα εκτύπωσης ή ηχογράφησης/εκφώνησης της απάντησης.
Δραστηριότητες
· Ασκήσεις του λογισμικού
Κάθε Άσκηση έχει ορισμένο αριθμό ερωτήσεων. Με το enter γίνεται ο έλεγχος της απάντησης και η μετάβαση σε άλλη φάση.
Έαν απαντήσει ο χρήστης, εμφανίζεται ένα αστέρι. Εάν αποτύχει, το λογισμικό του δίνει την απάντηση μετά τη δεύτερη προσπάθεια. Με το enter επανέρχεται η απάντηση του χρήστη. Στις ασκήσεις πληκτρολόγησης έχει τη δυνατότητα με back space να προβεί σε διορθώσεις και με το enter να κάνει τον έλεγχο. Η ακύρωση (πατώντας το (x) στις επιλογές αριθμού ερώτησης) επιτρέπει την αποχώρηση από την Άσκηση.
Η πορεία του χρήστη στις Ασκήσεις αποτυπώνεται με διαφορετικό χρώμα στις επιλογές αριθμού ερώτησης, οι οποίες αρχικά έχουν μαύρο χρώμα. Εάν ο χρήστης περάσει απλά από μια ερώτηση χωρίς να τη λύσει η επιλογή αριθμού γίνεται κόκκινη, ενώ, εάν καταφέρει να τη λύσει γίνεται κόκκινη με κίτρινο κύκλο.
· Μία άσκηση του καθηγητή
Απάντηση σε ερώτηση του καθηγητή και δυνατότητα εκτύπωσης της απάντησης.
Κειμενογράφος :Σημειωματάριο του χρήστη σε κάθε κεφάλαιο και διατήρηση του περιεχομένου τ

ΑΛΛΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΑ ΕΙΚΟΝΙΔΙΑ

Εργαλειοθήκη :Μηχανισμός πρόσβασης στις διάφορες προσεγγίσεις του γλωσσικού
υλικού του κεφαλαίου.
Οδηγίες: Οδηγίες για τη συγκεκριμένη οθόνη.
Ενότητες Μετάβαση στην οθόνη επιλογής ενότητας.
Επιστροφή: Επιστροφή κατά ένα επίπεδο.
Έξοδος :Έξοδος από το πρόγραμμα.
Επίδοση Αξιολόγηση της προσπάθειας του μαθητή στις Ασκήσεις.
Εκτύπωση :Δυνατότητα εκτύπωσης. Επίσης το λογισμικό δίνει τη δυνατότητα εκτύπωσης κάθε οθόνης πατώντας το πλήκτρο F7.F9
Λεξικό :Δυνατότητα πρόσβασης σε λεξικό αρχαίων ελληνικών λέξεων.
Βιβλιογραφία:Δυνατότητα πρόσβασης σε βιβλιογραφία και ηλεκτρονικές διευθύνσεις σχετικά με τα γλωσσικά θέματα που αναπτύσσονται στις ενότητες του λογισμικού.


Αναλυτική παρουσίαση του λογισμικού στην **Πύλη για την Ελληνική** Γλώσσα



ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΑ ΜΕ ΤΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ " ΓΛΩΣΣΑ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ -ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΩΝ ΛΕΞΕΩΝ"


ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΚΥΡΙΟΛΕΞΙΑΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ


Διδασκαλία ομόηχων




ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΠΟΥ ΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΣΤΟ ΙΔΙΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ



Τάξη
Γ Γυμνασίου
Διδακτικό υλικό
Το σχολικό εγχειρίδιο
Το εκπαιδευτικό λογισμικό «Γλώσσα η ελληνική, οι περιπέτειες των λέξεων»
Σχέση με το Πρόγραμμα Σπουδών
Διδασκαλία από την 34η διδακτική ενότητα του σχολικού εγχειριδίου «Νεοελληνική Γλώσσα για το γυμνάσιο, τεύχος γ», της υποενότητας «ΣΗΜΑΣΙΟΛΟΓΙΑ, η πολυσημία των λέξεων, Κυριολεξία, Μεταφορά, Παρομοίωση»
Στόχοι διδασκαλίας της συγκεκριμένης ενότητας
· Οι μαθητές να συνειδητοποιήσουν ότι πολλές λέξεις χρησιμοποιούνται με πολλές και διάφορες σημασίες
· Να μάθουν να ξεχωρίζουν τις σημασίες με τις οποίες οι λέξεις χρησιμοποιούνται σε διάφορες φράσεις
· Να μπορούν να διακρίνουν τη μεταφορική από την κυριολεκτική σημασία μιας λέξης
· Να επισημάνουν τις διαφορές ανάμεσα στην παρομοίωση και τη μεταφορά
· Να μάθουν να χρησιμοποιούν παράλληλα με το σχολικό εγχειρίδιο και τον Η/Υ σαν μέσο για ανάπτυξη δραστηριοτήτων κατά τη διάρκεια της διδακτικής διαδικασίας
Προτεινόμενος χρόνος
Μία διδακτική ώρα
Ενδεικτική πορεία μαθήματος
Ο διδάσκων στο εργαστήριο ζητά από τους μαθητές με την πλοήγησή τους στο λογισμικό να εντοπίσουν συγκεκριμένα θέματα της ενότητας «Σημασία των λέξεων»
Συγκροτούνται οι ομάδες εργασίας των μαθητών και καθορίζονται οι δραστηριότητες τους που είναι κοινές για όλες. Οι μαθητές συνεργάζονται και απαντούν υπό μορφή σημειώσεων σε ερωτήσεις που θα τους βοηθήσουν να κατανοήσουν την πολυσημία των λέξεων μέσα από κείμενα και ασκήσεις.
Στο τελευταίο τέταρτο ορισμένοι μαθητές ανακοινώνουν τις απαντήσεις τους στην τάξη και οι υπόλοιποι τις σχολιάζουν

Φύλλο εργασίας

· Από την αρχική οθόνη επιλέγετε Σημασία των λέξεων. Στην νέα οθόνη που εμφανίζεται επιλέγετε «Κυριολεξία- Μεταφορά»
Κάντε κλικ στο κάτω μέρος της οθόνης στο πλήκτρο Εισαγωγή και διαβάστε το κείμενο. Κάντε κλικ στους δεσμούς (λέξεις με μπλε χρώμα).
Ερωτήσεις
Τι εννοούμε όταν λέμε ότι η σημασία των λέξεων πλαταίνει ή στενεύει;
Ποιες οι σημασιολογικές διαφορές των λέξεων υπηρέτης, ψάλλω, αγαθός;
Τι σήμαινε αρχικά η λέξη λεβέντης;

· Κάντε κλικ, στο κάτω μέρος της οθόνης, στο πλήκτρο Ειδικές παρατηρήσεις.
Ερωτήσεις
Τι σημαίνει ότι μια λέξη χρησιμοποιείται με μεταφορική σημασία σε μια φράση;
Ποια η διαφορά ανάμεσα στην κυριολεκτική και μεταφορική σημασία των λέξεων;

· Κάντε κλικ, στο κάτω μέρος της οθόνης, στο πλήκτρο Κείμενα και διαβάστε το ποίημα του Σολωμού
Ερωτήσεις
Πως λειτουργεί η μεταφορική χρήση των λέξεων στο ποίημα;

¨Όλοι οι μαθητές κάντε κλικ στο πλήκτρο δραστηριότητες
Απαντήστε στις ασκήσεις

· Δεξιά, κάντε κλικ στο πλήκτρο επιστροφή. Από την οθόνη που εμφανίζεται κάντε κλικ στο Παρομοίωση. Στη νέα οθόνη, στο κάτω τμήμα της κάντε κλικ στο Ειδικές παρατηρήσεις.
Ερωτήσεις
Ποιες οι ομοιότητες και διαφορές ανάμεσα στη μεταφορά και την παρομοίωση;

· Κάντε κλικ στο πλήκτρο Κείμενα, στο κάτω μέρος της οθόνης
Ερωτήσεις
Τι πετυχαίνεται με τη χρήση της παρομοίωσης στα κείμενα που παρατίθενται;

¨Όλοι οι μαθητές κάντε κλικ στο πλήκτρο δραστηριότητες
Απαντήστε στις ασκήσεις


Γυμνάσιο Μεσοποταμίας Καστοριάς Τμήμα Γ1 Μάθημα: Νεοελληνική Γλώσσα, Γ΄ Γυμνασίου


ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΩΝ
Ονοματεπώνυμο:
Ο πλούτος της Νεοελληνικής Γλώσσας συνεχώς μας αποκαλύπτεται! Χρησιμοποιώντας το ηλεκτρονικό λογισμικό "Οι περιπέτειες των λέξεων» θα προσπαθήσουμε να γνωρίσουμε μερικές μόνο από τις πτυχές αυτού του πλούτου. Κατ’ αρχήν, ας ανοίξουμε όλοι την εφαρμογή: Έναρξη ð προγράμματα ð Γλώσσα ð Γλώσσα Εισάγετε: Αριθμός 1 Μυστική λέξη 1 ð Enter J Δραστηριότητα 1η Επιλέξτε: Σημασία των λέξεων ð Συνώνυμα – Αντίθετα. Α) Πατήστε στο κάτω μέρος το 2ο εικονίδιο (Κείμενα). Α) Ελύτης, Γ) Σεφέρης Σημειώστε τις συνώνυμες λέξεις που αναφέρονται στο πρώτο κείμενο του Οδ. Ελύτη: _ Σημειώστε και τις αντίθετες λέξεις που αναφέρονται στο τρίτο κείμενο του Γ. Σεφέρη: _ _ Β) Στη συνέχεια πατήστε το 3ο εικονίδιο (Ειδικές Παρατηρήσεις). Σημειώστε τις λέξεις που αναφέρονται ως παραδείγματα στην κάθε κατηγορία συνώνυμων και αντίθετων λέξεων που αναγράφονται με μπλε γράμματα: Τι μέρη του λόγου είναι οι λέξεις κάθε ομάδας; α) Συνώνυμες: _ _ _ _ β) Σχεδόν ταυτίζονται (Ταυτόσημες)
_ _ _
γ) Διαφέρουν σε μεγαλύτερο βαθμό (Κλιμακωτές) _ _ _ δ) Διαφέρουν στο ύφος _ _ ε) Αντίθετες ή Αντώνυμες _ _ _ _ στ) Υπερώνυμες – Υπώνυμες _ _ _ _ J Δραστηριότητα 2η Πατήστε το 4ο εικονίδιο (Διερεύνηση). Γράψτε τα ζευγάρια συνώνυμων και αντίθετων λέξεων που υπάρχουν μέσα στο κείμενο. Συνώνυμες Αντίθετες
Δραστηριότητα 3η Πατήστε το 5ο εικονίδιο (Δραστηριότητες) Α) Ασχοληθείτε με τις ασκήσεις 1.1, 1.3, 1.4, 2.1, 2.2 και καταγράψτε τα ζευγάρια των αντιθέτων που εμφανίζονται. Μετά από κάθε άσκηση που απαντάτε να πατάτε το enter. _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _
Στην Άσκηση 1.1 αναφέρονται τα επίθετα δυνατός & ανοιχτός με περισσότερες από μια σημασίες. Θυμάστε πώς λέγονται αυτές οι λέξεις; _. Β) Ασχοληθείτε με τις ασκήσεις 3.1, 4.1– 4.7 και καταγράψτε τις ομάδεςτων συνωνύμων και κλιμακωτών συνωνύμων που εμφανίζονται. Μετά από κάθε άσκηση που απαντάτε να πατάτε το enter. _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _
Υπάρχουν άγνωστες λέξεις ανάμεσα σ’ αυτές που σημειώσατε; Κλείστε την εφαρμογή του λογισμικού και ανοίξτε τον Mozilla Firefox στη διεύθυνση www.greek-language.gr και επιλέξτε Νέα Ελληνική ð Εργαλεία ð Ηλεκτρονικά Λεξικά ð Λεξικό της κοινής νεοελληνικής. Πληκτρολογήστε την λέξη που θα θέλατε να αναζητήσετε και μελετήστε τον ορισμό της.




Ενότητα 5: Ειρήνη - Πόλεμος Αντικείμενο διδασκαλίας: Μέρος Δ: Λεξιλόγιο (Ομόηχες – Παρώνυμες λέξεις) Χώρος: Εργαστήριο πληροφορικής Υποστηρικτικό υλικό: Εκπαιδευτικό Γλώσσα η ελληνική, οι περιπέτειες των λέξεων », Internet Διάρκεια: 2 τουλάχιστον διδακτικές ώρες
›››

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ››››››
Κατ’ αρχήν, ας ανοίξουμε όλοι την εφαρμογή: Έναρξη ð προγράμματα ð Γλώσσα ð Γλώσσα Εισάγετε: Αριθμός 1 Μυστική λέξη 1 ð Enter J Δραστηριότητα 1η Επιλέξτε: Σημασία των λέξεωνð Ομόηχα. Πατήστε στο κάτω μέρος το 3ο εικονίδιο (Ειδικές Παρατηρήσεις) Σημειώστε τις λέξεις που αναφέρονται ως παραδείγματα στην κάθε κατηγορία λέξεωνπου αναγράφονται με μπλε γράμματα: Λέξεις με την ίδια _ Λέξεις με διαφορετική _ _ Λέξεις που είναι διαφορετικά μέρη _ ορθογραφία: ορθογραφία: του λόγου:
J Δραστηριότητα 2η Πατήστε το 5ο εικονίδιο (Δραστηριότητες) Α) Ασχοληθείτε με τις ασκήσεις 1.1, 1.2, 2.1, 2.2, 2.3, 2.4, 2.5, 2.6, 2.7, 2.8. Μετά από κάθε άσκηση που απαντάτε να πατάτε το enter. Β) Γράψτε από μια ομόηχη λέξη με διαφορετική σημασία για τις λέξεις: Νίκη Τοίχοι Κλίμα Δίστιχο Κρητικός Κλήση Κόμμα Καινός Όρη Ήττα Λύπη Φυτό -
J Δραστηριότητα 3η Α) Πατήστε στο κάτω μέρος το 2ο εικονίδιο (Κείμενα). Α) Δημοτικό τραγούδι, Β) Βενέζης Σημειώστε τις παρώνυμες λέξεις που αναφέρονται στα 2 κείμενα με μπλε γράμματα: _ _ _ _ _ Β) Στη συνέχεια πατήστε το 3ο εικονίδιο (Ειδικές Παρατηρήσεις). Μπορείτε να πείτε ποιες ονομάζουμε παρώνυμες λέξεις; _ _ J Δραστηριότητα 4η Πατήστε το 5ο εικονίδιο (Δραστηριότητες) Α) Ασχοληθείτε με τις ασκήσεις 1.2 και 2.1. Μετά από κάθε άσκηση που απαντάτε να πατάτε το enter. Β) Γράψτε από μια παρώνυμη λέξη για τις λέξεις: Έλλειψη Μάγια Γυαλί Γελοίο Συννυφάδες Πυρετός __ Υπάρχουν άγνωστες λέξεις ανάμεσα σ’ αυτές που σημειώσατε; Κλείστε την εφαρμογή του λογισμικού και ανοίξτε τον Mozilla Firefox στη διεύθυνση www.greek-language.gr και επιλέξτε Νέα Ελληνική ð Εργαλεία ð Ηλεκτρονικά Λεξικά ð Λεξικό της κοινής νεοελληνικής. Πληκτρολογήστε την λέξη που θα θέλατε να αναζητήσετε και μελετήστε τον ορισμό της.